Het Stedelijk Museum Schiedam presenteert van 28 januari tot 3 juni 2007 Lucebert. Schilder, dichter fotograaf. Het is de eerste grote tentoonstelling na het overlijden van Lucebert (Amsterdam 1924 - Alkmaar 1994) die een uitgebreid overzicht geeft van alle aspecten van zijn kunstenaarschap. Een groot deel van het beeldende werk is afkomstig uit de schenking van de Stichting Lucebert in 2006 aan het Instituut Collectie Nederland (ICN). Naast schilderijen en werk op papier zullen ook Luceberts foto's en keramiek worden getoond. Er is een ruime keuze uit zijn poëzie te zien en te horen, en er zullen verschillende films over Lucebert worden getoond. In totaal zullen ruim 250 kunstwerken voor een groot deel voor het eerst te zien zijn.
SchilderLuceberts vroege beeldende werk ensceneert een dynamische mythologische wereld. Het is een droomwereld vol onvoorspelbare transformaties en confrontaties. Van jongs af aan heeft Lucebert getekend, elke dag, in een niet aflatende productie. Pas vanaf 1956 schildert hij ook regelmatig; voor die tijd ontbraken hem daartoe de middelen. Al in 1959 toont het Stedelijk Museum Schiedam deze schilderijen in een van de eerste museale solotentoonstellingen van Lucebert.
Veel van zijn wezens, vooral uit de jaren vijftig en zestig, hebben iets kwetsbaars en onnozels, en daarom ook vaak iets geestigs. Plompverloren staan ze weerloos en ongewapend in de wereld. Daarnaast zijn portretten een belangrijk onderwerp in zowel de tekeningen als de schilderijen, waarbij een karikaturale benadering Lucebert niet vreemd is.
Minder dan wie ook hield Lucebert zich bezig met zijn plaats in de kunstgeschiedenis of zijn positie op de kunstmarkt. De kunst was zelf het enige wat telde, elke dag opnieuw, zonder ballast uit het verleden, zonder ambities die de creatieve bewegingen van het moment te boven gingen. Dat geeft het werk van Lucebert, zelfs het fragielste en nietigste, een onvergelijkbare vitaliteit.
Tot zijn meest indrukwekkende schilderijen behoren De ketters uit 1981. Niet vaak heeft de kunstgeschiedenis werk voortgebracht dat zo spotte met elk traditioneel schoonheidsbegrip als juist deze reeks van vijf schilderijen. Kunst was ooit het medium waarin mensen hun dromen van een beter, mooier, gelukkiger leven konden uitleven; een belofte, een anticiperend beeld van wat misschien ooit in de werkelijkheid mogelijk was. De ketters zijn radicaal postchristelijke schilderijen: het aardse bestaan is niet langer een doorgangsstadium naar iets beters. 'Nooit is iets zonder geweld en nergens is het stil', dichtte Lucebert ruim tien jaar later. Dat zou het motto bij deze Ketters kunnen zijn, die in die zin nog niets aan actualiteit hebben ingeboet.
DichterLucebert wordt beschouwd als een van de belangrijkste Nederlandse dichters van de 20ste eeuw. Als dichter raakte hij met Gerrit Kouwenaar en Jan Elburg betrokken bij de 'Experimentele Groep in Holland', die in 1948 door onder andere de schilders Karel Appel, Constant en Corneille werd opgericht. Ook was hij in 1949 betrokken bij de eerste geruchtmakende CoBrA-tentoonstelling in het Stedelijk Museum te Amsterdam. In het bijbehorende nummer van het tijdschrift Cobra publiceert hij zijn Verdediging van de 50-ers dat afstand neemt van de heersende kunstopvattingen. Met dit gedicht verwerft Lucebert bekendheid en voorziet hij tevens de experimentele dichters van een blijvende groepsnaam. In 1965 kreeg Lucebert de Constantijn Huygensprijs en in 1967 de P.C. Hooft-prijs voor de letterkunde.
FotograafVooral in de jaren vijftig en zestig heeft Lucebert veel gefotografeerd. Gedurende zijn verblijf in Parijs en later in Berlijn, en tijdens reizen door Bulgarije, Italië en Spanje heeft hij zijn omgeving op haarscherpe wijze vastgelegd. Ook in dit werk wordt duidelijk dat Lucebert de wereld met grote passie en compassie bezag, waarbij zijn liefde voor mensen tot uitdrukking komt. Hoewel hij vond dat er veel misstanden in de wereld waren, is hij met een groot gevoel voor humor en relativeringvermogen de wereld en de mensheid blijven verbeelden.
KeramiekEen onbekende kant van Lucebert is het keramische werk. In 1991 verblijft Lucebert in Berlijn, en op de opening van een tentoonstelling ontmoet hij de keramiste Kattrin Kühn. Zij nodigt hem uit om langs te komen in haar atelier. Volgens Lucebert was het 'een kleine werkplaats, erg benauwd en je kon er je kont nauwelijks keren'. Desondanks bevalt het hem en gaat hij er werken. Lucebert beschildert schalen en vazen en maakt keramische sculpturen. Zijn dagelijkse reis met het openbaar vervoer langs de drukke Kurfürstendamm inspireert Lucebert om de gezichten van de Berlijners vast te leggen op tegels. Zo ontstaan tientallen portretten, 'breekbaar'in keramiek vereeuwigd. Stichting Lucebert In maart 2006 heeft de Stichting Lucebert circa 2.200 kunstwerken aan de staat geschonken. Het Instituut Collectie Nederland (ICN) beheert deze collectie, van waaruit musea langdurig bruiklenen kunnen aanvragen ter versterking van hun collectie. Het Stedelijk Museum Schiedam heeft als eerste de mogelijkheid gekregen om een keuze uit de collectie te maken en te presenteren.
Publicatie Uitgeverij BnM te Nijmegen verzorgt de uitgave van een rijk geïllustreerde catalogus. Een aantal prominente Lucebert-kenners zoals Cyrille Offermans, Peter Hofman, Suzanna Héman en Jurrie Poot beschrijft de verschillende aspecten van Luceberts werk en leven. Diana A. Wind, directeur Stedelijk Museum Schiedam, schrijft over de fotografie van Lucebert; het voorwoord is van Evert Rodrigo, hoofd collecties van het ICN. Voor kinderen wordt door BnM het boekje Griezelen met Lucebert uitgegeven met een tekst van Lydia Rood. Daarnaast verschijnen een uitgave van negen luxe kaarten met een gedicht en een afbeelding, een cardbox en een aforismenboekje.
SymposiumLisa Kuitert, hoogleraar Boekwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam (UvA), heeft in de afgelopen jaren met haar studenten onderzoek gedaan naar het leesgedrag van Lucebert. Vrijwilligers van het Stedelijk Museum Schiedam hebben geassisteerd bij dit project. Als resultaat van het onderzoek verschijnt in 2007 een boek met essays over de 7000 boeken die Lucebert in zijn bezit had. Hierbij gaat het om literatuur, filosofie, kunstboeken, boeken over jazz etc. De UvA organiseert in samenwerking met het Stedelijk Museum Schiedam op 18 maart 2007 een symposium over dit onderwerp waarbij verschillende sprekers zullen ingaan op de relatie tussen Luceberts bibliotheek en zijn werk.
Labels: dichter, fotograaf, Het Stedelijk Museum Schiedam, Lucebert. Schilder
